Bol Punjab De, Buero
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਤਣਾਅਭਰੀਆਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੇ ਫੌਜੀ ਮੁਖੀ Field Marshal Asim Munir ਅਚਾਨਕ ਦੂਜੇ ਦੌਰੇ ‘ਤੇ Tehran ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਮੋਰਚੇ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ Munir ਨੇ Tehran ਵਿੱਚ ਇਰਾਨੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਕਈ ਉੱਚ-ਪੱਧਰੀ ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸ ਦੌਰੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਅਪਰੋਕਸ਼ ਵਾਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ “ਮੱਧਸਥ” ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਪੂਰਾ ਵਿਵਾਦ?
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਹਾਲਾਤ ਕਾਫ਼ੀ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਹਨ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ Strait of Hormuz ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਿਵਾਦ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਸਲਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਉੱਤੇ ਦੋਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਇੱਥੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ‘ਤੇ ਰੋਕਾਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ “ਟੋਲ ਸਿਸਟਮ” ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ ਵਿਰੋਧ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਇਰਾਨ ਦੇ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਟਕਰਾਅ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ ਆਪਣੇ highly enriched uranium ਉੱਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੇ, ਪਰ Tehran ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੰਪ੍ਰਭੂਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।
🇺🇸 Marco Rubio ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ?
ਅਮਰੀਕੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ Marco Rubio ਨੇ Sweden ਵਿੱਚ NATO ਮੀਟਿੰਗ ਦੌਰਾਨ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ “ਥੋੜੀ ਤਰੱਕੀ” ਹੋਈ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਬਹੁਤ ਕੰਮ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ:
“There’s been some progress… but we’re not there yet.”
Rubio ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੱਲਬਾਤ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ “Plan B” ‘ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
🇶🇦 Qatar ਅਤੇ Gulf ਦੇਸ਼ ਵੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ
ਹੁਣ Qatar, Saudi Arabia ਅਤੇ UAE ਵੀ ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। Qatar ਨੇ ਆਪਣੇ ਖ਼ਾਸ ਮੱਧਸਥ Tehran ਭੇਜੇ ਹਨ, ਜਦਕਿ Gulf ਦੇਸ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜੰਗ ਦੀ ਬਜਾਏ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ।
ਦੁਨੀਆ ‘ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ?
ਇਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਦੁਨੀਆਵੀ ਤੇਲ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। Hormuz ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕਾਰਨ ਕੱਚੇ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀਆਂ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾਵਾਂ ਚਿੰਤਤ ਹਨ। ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤੇ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਕੀ?
ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਗਲੇ 48 ਘੰਟੇ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੇ Pakistan, Qatar ਅਤੇ ਹੋਰ ਮੱਧਸਥ ਦੇਸ਼ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਸਾਂਝੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤੱਕ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਟਕਰਾਅ ਟਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਗੱਲਬਾਤ ਫੇਲ੍ਹ ਰਹੀ ਤਾਂ Middle East ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਫਿਰ ਤੋਂ ਭੜਕ ਸਕਦੇ ਹਨ।
