Bol Punjab De, Buero
ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ਤਣਾਅ ਨੇ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ Hormuz Strait ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਊਰਜਾ ਸਪਲਾਈ ਲਈ “ਜੀਵਨ ਰੇਖਾ” ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਲਗਭਗ 20 ਤੋਂ 25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੇਲ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ LNG ਗੈਸ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Hormuz Strait ਕਿਉਂ ਹੈ ਇੰਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ?
Hormuz Strait ਇੱਕ ਤੰਗ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜੋ Persian Gulf ਨੂੰ Arabian Sea ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। Saudi Arabia, UAE, Kuwait, Iraq, Qatar ਅਤੇ Iran ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਤੇਲ ਇਸੇ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ।
IEA ਮੁਤਾਬਕ 2025 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਤੇਲ ਵਪਾਰ ਦਾ ਕਰੀਬ 25% ਅਤੇ LNG ਵਪਾਰ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਇਸੇ ਰਾਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਜੰਗੀ ਹਾਲਾਤ ਕਾਰਨ ਇਥੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਉਛਾਲ
ਜੰਗ ਦੇ ਕਾਰਨ Brent Crude Oil ਦੀ ਕੀਮਤ 100 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਜੇ Hormuz Strait ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੇਲ 130 ਤੋਂ 200 ਡਾਲਰ ਪ੍ਰਤੀ ਬੈਰਲ ਤੱਕ ਵੀ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Wood Mackenzie ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇ Gulf ਖੇਤਰ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਕਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ “ਦਹਾਕਿਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ Energy Shock” ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ’ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ?
- ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਵਾਧਾ
ਤੇਲ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣ ਨਾਲ:
ਪੈਟਰੋਲ ਅਤੇ ਡੀਜ਼ਲ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ
ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਖਰਚ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ
ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਦੀ ਉਤਪਾਦਨ ਲਾਗਤ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ
ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਚੜ੍ਹ ਰਹੀਆਂ ਹਨ
UN ਅਤੇ IMF ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ 2026 ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਮਹਿੰਗਾਈ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸਕਦੀ ਹੈ।
- ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਕਾਸ ਦਰ ਘਟਣ ਦਾ ਖਤਰਾ
United Nations ਨੇ 2026 ਲਈ Global Growth Forecast ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ, ਤੇਲ ਸੰਕਟ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀ ਹੌਲੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
Wall Street Journal ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਦੀ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹਨ।
- ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਊਰਜਾ ਸੰਕਟ
ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। European Commission ਨੇ Eurozone Growth Forecast ਘਟਾ ਕੇ 0.9% ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। Inflation 3% ਤੱਕ ਜਾਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਕਈ ਯੂਰਪੀ ਫੈਕਟਰੀਆਂ ਉੱਚੇ ਬਿਜਲੀ ਖਰਚ ਕਾਰਨ ਉਤਪਾਦਨ ਘਟਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
- ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੰਧਨ ਸਪਲਾਈ ਦੀ ਚਿੰਤਾ
India, China, Japan, South Korea ਅਤੇ Pakistan ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ Middle East ਦੇ ਤੇਲ ’ਤੇ ਬਹੁਤ ਨਿਰਭਰ ਹਨ। Hormuz Strait ਰਾਹੀਂ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤੇਲ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਈ ਦੇਸ਼ ਹੁਣ:
Strategic Oil Reserves ਵਰਤ ਰਹੇ ਹਨ
Alternative Shipping Routes ਲੱਭ ਰਹੇ ਹਨ
Emergency Fuel Plans ਤਿਆਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ
Japan ਅਤੇ Pakistan ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ Saudi Arabia ਤੋਂ ਹੋਰ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਤੇਲ ਮੰਗਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਦਾ ਮਾਹੌਲ
Stock Markets ਵਿੱਚ ਉਤਾਰ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਹੁਣ ਸੋਨੇ, ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਹੋਰ “Safe Assets” ਵੱਲ ਵੱਧ ਰਹੇ ਹਨ।
ਆਰਥਿਕ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ:
Central Banks ਲਈ Interest Rate ਘਟਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਮਹਿੰਗਾਈ ਅਤੇ ਮੰਦੀ ਇਕੱਠੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ
Global Trade ਹੋਰ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
Allianz ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿੱਤੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਲੰਬਾ ਸੰਕਟ ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਅਸਥਿਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਭਾਰਤ ’ਤੇ ਕੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਭਾਰਤ ਆਪਣੀ ਲਗਭਗ 90% ਤੇਲ ਲੋੜ Import ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤੇਲ ਕੀਮਤਾਂ ਹੋਰ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ:
ਪੈਟਰੋਲ-ਡੀਜ਼ਲ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਮਹਿੰਗਾਈ ਵਧ ਸਕਦੀ ਹੈ
ਰੁਪਇਆ ਹੋਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ
Transport ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਖਰਚ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਭਾਰਤ Russia ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇਲ ਖਰੀਦ ਕੇ ਹਾਲਾਤ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇ:
Hormuz Strait ਜਲਦੀ ਖੁਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹਾਲਾਤ ਕੁਝ ਸੰਭਲ ਸਕਦੇ ਹਨ
ਪਰ ਜੇ ਜੰਗ ਲੰਬੀ ਚੱਲੀ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ 1970 ਦੇ Oil Crisis ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ Energy Shock ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ
IEA ਮੁਖੀ Fatih Birol ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ Oil Market ਜਲਦੀ ਹੀ “Red Zone” ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਕਟ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀਆਂ ਊਰਜਾ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। INTERNATIONAL
